turk-edebiyati-yazarlari-tarihi

Türk Edebiyatı Deneme

Abone Ol 

Türk Edebiyatı deneme kavramı 19. Yüzyılda hayatımıza girmiştir. Tanzimatçıların Batılı edebiyat düşüncesi sebebiyle Batı’dan birçok yazı türü alındı. Bunlardan birisi de deneme türüydü. Dünya edebiyatında ilk örneğini Montaigne’nin verdiği Denemeler adlı eserinden sonra deneme türü önem kazandı. İlerleyen süreçlerde edebi bir kimlik kazanan deneme birçok ülkenin edebiyatına girdi.

Tanzimatçılar o döneme kadar denenmemiş olan bir şeyi denemeye kalktılar. Batılı bir edebiyat düşüncesi. Bu düşünceyi gerçekleştirmenin ilk yolunu yazı türlerini Batılılaştırmak olduğunu düşündüler. Şinasi Bey bu düşünceye öncülük etti. Birçok yeniliği edebiyatımıza getirdi ve ilklerin şairi unvanını aldı.

Deneme Nedir? Nasıl Yazılır?

Deneme yazı türleri arasında özgürlüğü temsil eder. Montaigne’nin öncülüğünü yaptığı bu tür tamamen öznel özellikler taşır. Yazarın denemede yazılarını kanıtlama ihtiyacı yoktur. İstenilen konuda istenilen şekilde yazılabilir. Yazar düzgün bir dil kullandığı yazısında kendisiyle konuşuyormuş havasını okuyucuya tattırır. Günübirlik olan bu yazılar uzun ömürlü değildir. Daha çok güncel konular hakkında yazılmaktadır.  Yazar, belirlediği konuya sıradan bir insan gibi değil de farklı bir düşünce yapısıyla yaklaşır. Bu konuyu irdeler ve bu konu hakkında bilgi sahibi olmak zorundadır.

Deneme nasıl yazılır sorusuna ise şöyle bir cevap verebiliriz: Öncelikle denemenin konusu belirlenmeli, bu konu hakkında bir araştırma yapılmalı, seçilen konunun hangi yönlerine değinileceği belirlenmeli ve bunlardan sonra bir deneme taslağı planlanmalı. Taslaktaki problemler giderildikten sonra denemenin ana hatları yazılmalı. Bu ana hatlardan yola çıkarak başlık eklenmeli ve bu hatlardan yola çıkarak etkileyici bir giriş cümlesi yazılmalı. Son kere gözden geçirildikten sonra tamamlanmalı. Yazarın aklında bu konuda pek bir bilgi yoksa Türk Edebiyatı deneme yazarlarının örnek eserlerine bakarak kendisine bir yol çizebilir.

Türk Edebiyatı Deneme Yazarları

Türk Edebiyatı deneme ile geç tanıştığı için bu türü hemen benimseyemedi. Ancak Türk Edebiyatı deneme yazarları azımsanacak bir sayıda değildi.  İlk deneme yazarımız Nurullah Ataç’a ait olan: Günlerin getirdiği ve Karalama Defteri, Sözden Söze gibi deneme eserleri bunu destekler niteliktedir. Bunun yanında Suut Kemal Yetkin’e ait olan Denemeler ve Düşün Payı, Ahmet Haşim’e ait olan Bize Göre ve Gurebahane-i Laklakan, Cemil Meriç’e ait olan Mağaradakiler ve Bu Ülke, Özdemir Asaf’a ait olan Yuvarlağın Köşeleri ve Dün Yağmur Yağacak deneme özelliği gösteren yazılardır. Bu yazarlarımız dışında; Refik Halit Karay, Falih Rıfkı Atay, Ceyhun Atıf Kansu, Mehmet Kaplan, Peyami safa gibi çoğu şairin deneme türünde eserleri bulunmaktadır.

Türk Edebiyatı deneme daha çok yazarların görüşlerini paylaştığı bir yazı türüydü. Dönemin olaylarına değinen yazarlar bu yazılarıyla halka doğru olanı ya da yazarların doğru olduğunu düşündüğü düşünceleri empoze etmeye çalışıyordu. Yani deneme yazarın kendini ifade etmek için kullandığı bir araç niteliğindeydi.

The following two tabs change content below.
blank

Volkan Ursavaş

Kurucu
Mizah.org'da Kurucu ve Yönetici » Adnan Menderes Üniversitesi-Dış Ticaret'11 / Anadolu Üniversitesi-Uluslararası İlişkiler'14 mezunu. Doğa ve müzik sever.
Paylaş!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir