Hiciv – Nükte

Türk edebiyatında sıklıkla rastlanılan ve günümüzde de her ne kadar evrimleşip farklı boyutlara taşınmış olsa da hiciv ve nükte vazgeçilmez mizah unsurlarından biri olarak ifade ediliyor. Kelime anlamı ile düşündürürken, iletmek istediği mesajı şaka ve espri yoluyla iletmek anlamına gelen hiciv ve nükte maalesef bir noktada ayrılıyor. Bu nokta da hiciv kötü unsurları, olayları ortaya koymayı amaçlarken nükte de böyle bir amaç bulunuyor. Bu sebepten olsa gerek eski zamanlardan günümüze hiç hiciv ustası kalmamış, daha çok nükte ustaları bulunuyor. Bunun yanı sıra ikisi de vermek istedikleri mesajı ince, zarif ama iğneleyici ve şaka yoluyla veriyor.

Mizahta Hiciv ve Nükte

Türk edebiyatında özellikle divan edebiyatından itibaren en çok kullanılan edebi türlerden olan hiciv ve nükteyi icra edenlere heccav denmektedir. İkisi de zarif ve ince, altında iğneleyici unsur bulunan bir mesajı şaka yoluyla vermekte iken hicivde alay, küfür, kin gibi unsurların baskın geldiği görülmektedir. Bu sebeple de en zarif nükteler en makbul hiciv kabul edilmektedir. Nükte duru, sakin bir yapıya sahip iken hicvin daha aykırı bir yapıya sahip olması ikisi arasındaki tansiyonu da arttırmaktadır. Öyle ki daha sonları bu asabiyetten dolayı hicve “taşlama” adı verilmiştir. Çok daha sonraları ise trajik olarak edep dışı kabul edilip hiciv sanat olmaktan çıkarılmıştır.

Nerede O Heccavlar?

Daha önce de belirtildiği üzere hiciv yapanlara divan edebiyatı zamanından bu yana heccav denmektedir. Edebiyatımızın başta heccavları arasında ise Ruh’i, Ziya Paşa, Vehbi ve Ayni gibi isimler gelmektedir. Aynı zamanda Cumhuriyet dönemi edebiyatında da yine heccavlık yapan isimlerden en bilindikleri Ozan Seyfi Orhon, Haldun Taner ve Aziz Nesin gibi isimlerdir.

Hem hicivde hem de nüktede olmazsa olmak unsurlardan biri olan mizah ile yoğrulan bu türler ise günümüzde varlıklarını Mizah.org müzesinin “Hiciv-Nükte” kısmında sürdürüyor. Gülerken iğnelenmek, düşündürürken fark etmek isteyenlerin buluştuğu sayfada zarafet ve saygıyı bozmadan eğlenmek, gülmek, düşünmek isteyen herkes bu sayfada, geçmişten günümüze nükte ve hicvin macerasına konuk olabilmektedir.

Keskin Hiciv Küpüne Zarar

hiciv

Eski Latin ve Yunan edebiyatında görülmeye başlayan ilk hiciv türü olarak gelişen metin bir şiirdir. Eleştirisel bir üsluba sahip olan hiciv türü, Türk edebiyat tarihinde hiciv ve taşlama olarak karşımıza çıkmaktadır. Divan edebiyatında hiciv, Halk edebiyatında taşlama, Yeni edebiyatta ise yergi olarak ortaya çıkan tür şiirsel biçimde yazılmaktadır. Hiciv örnekleri genel olarak didaktik özellik taşımasından dolayı öğretici şiirler arasında yer …

Daha Fazla Oku »

Nükte Nedir?

nukte

Epigram ya da nükte, her çeşit konuda yazılabilecek kısa yazılara verilen genel bir isimdir. Fakat epigramların kullanım alanı daha çok özlü ve kısa eleştiriler için kullanılmaktaydı. Nükteler, düşündürücü, kısa ve keskin zeka ifadelerdir. Epigram sözcüğü Yunanca “ἐπίγραμμα (epigramma)” yani kelimenin kökü “yazıt”tan gelmektedir. Doğu edebiyatının da  temelini oluşturan Selâse-i lisâniyye’de (Türkçe,Farsça,Arapça) bu terimin karşılığı nüktedir. Epigramlar sadece manzume olarak yazılmazlar. …

Daha Fazla Oku »